ناوەڕۆک: ئەنجومەنی باڵای فەتوای هەرێمی کوردستان لە ڕێگەی نووسراوێکی فەرمییەوە و لە وەڵامی بەدواداچوونێکی بەڕێوەبەرایەتی گشتیی ئەوقاف، چوارچێوەیەکی فقهی و شەرعیی بۆ سنووردارکردن و ڕێکخستنی چالاکییەکانی ڕاوکردنی باڵندە و ئاژەڵی کێوی دیاریکرد. بڕیارەکە ڕاستەوخۆ دەستکاری چەمکی باوی ڕاوکردن دەکات و بەسەر چوار تەوەرەی سەرەکیدا دابەشی دەکات:
١. بەرتەسککردنەوەی ڕەوایەتیی ڕاو بۆ پێداویستیی ژیاری: ئەنجومەنەکە بنەمای ڕاوکردنی لە ئیسلامدا بە مەرجدار ناساندووە و بە شێوەیەکی بنبڕ "ڕاوی ئارەزووبازی و کات‌بەسەربردن" (Recreational Hunting)ی قەدەغە کردووە؛ بەو پێیەی دەبێت ڕاو تەنها لە حاڵەتی پێویستیی ڕاستەقینەدا بێت (وەک بژێوی یان خواردن)، ئەمەش لە ڕووی سیستەمییەوە پاساوی شەرعی لە زۆرینەی ئەو ڕاوچییانە دەسەنێتەوە کە وەک خولیا یان وەرزش ئەو کارە دەکەن.
٢. بەڕێوەبردنی مەترسییە ژینگەیی و ئابوورییەکان (Culling): فەزای شەرعی دراوە بە لەناوبردن و کوشتنی ئەو زیندەوەر و ئاژەڵە دڕندە و زیانبەخشانەی کە هەڕەشەن لەسەر گیانی هاووڵاتییان یان زیانی ئابووری بە کێڵگە، ڕەز، و باخە کشتوکاڵییەکان دەگەیەنن (وەک بەرازی کێوی، گورگ، مار، و دووپشک). ئەم بڕیارە پاڵپشتیکردنی هاوسەنگییە لە نێوان کەرتی کشتوکاڵ و ژینگەدا لەسەر بنەمای مەقاسیدی شەریعەت کە تیایدا "پاراستنی نەفس و ماڵ" پێشینەی پێدراوە.
٣. بەئەرککردنی پاراستنی فرەچەشنیی بایۆلۆجی: لە بڕیارەکەدا ئاماژە بە پێویستیی پاراستنی سەروەتە سروشتی و ژینگەییەکەی هەرێمی کوردستان کراوە و ئەرکەکە خراوەتە ئەستۆی تەواوی هاووڵاتییان، لەگەڵ دیاریکردنی بەرپرسیارێتیی ڕاستەوخۆ بۆ دەسەڵاتداران و بەرپرسانی حکومی بە ئاراستەی دەستەبەرکردنی ڕێکاری یاسایی و چاودێریی توند.
٤. کاریگەرییە پێشبینیکراوەکان: دەرچوونی ئەم فەتوایە دەبێتە پاڵپشتێکی ئایینی و کۆمەڵایەتی بۆ ڕێکارەکانی پۆلیسی دارستان و فەرمانگەی ژینگە تا بتوانن بەربەست لەبەردەم ڕاوکردنی بێسەروبەر دابنێن، هەروەها ڕەوایەتی لەو تۆڕ و گرووپانە دەستێنێتەوە کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا پڕوپاگەندە بۆ ڕاوکردنی ئاژەڵی دەگمەن دەکەن.
پاشخان: لە دوای ساڵی ١٩٩١ و بەتایبەت لە دەیەی ڕابردوودا، بەهۆی دەستاودەستکردنی فراوانی چەکی بێمۆڵەت، فراوانبوونی ڕێگاوبانەکان بەرەو قوڵایی ناوچە شاخاوییەکان، و پاشەکشەی ڕێژەیی چاودێریی ئەمنی بەسەر سنوورە سروشتییەکاندا، ژینگەی هەرێمی کوردستان ڕووبەڕووی شەپۆلێکی قورسی ڕاوکردنی نایاسایی بووەتەوە. ئەمەش بووەتە هۆی مەترسیی لەناوچوون لەسەر ئاژەڵ و باڵندە کێوییەکانی ناوچەکە (وەک پڵنگ، ئاسک، بزنە کێوی، و کەو). لە بەرامبەردا، کێشەی هێرشی بەرازی کێوی بۆ سەر زەوییە کشتوکاڵییەکانی گوندنشینان و جووتیاران ئاڵۆزییەکی بەردەوامی دروستکردووە؛ لەم چوارچێوەیەدا دامەزراوە فەرمییەکان پەنایان بۆ گوتاری ئایینی بردووە تا هاوتەریب لەگەڵ یاسای ژینگە، ڕێگری لە داڕمانی سیستەمی ئیکۆلۆجیی ناوچەکە بگرن.
سەرچاوەکان:
#ئەنجومەنی_باڵای_فەتوا #ڕاگەیەندراوی_فەرمی
#وەزارەتی_ئەوقاف_و_کاروباری_ئایینی #بەڵگەنامەی_حکومی
