ناوەڕۆک: لە گوتارێکی ستراتیژیدا لە کۆڕبەندی بەغدا، سەرۆکایەتی کۆماری عێراق هەڵوێستی فەرمی دەوڵەتی لەبارەی داهاتووی هێزە چەکدارەکان و پڕۆسەی "کۆنترۆڵکردنی چەکی دەوڵەت" ڕوون کردەوە. جەوهەری پەیامەکە بریتییە لە جیاکردنەوەی هێزی پێشمەرگە لە "گرووپە چەکدارە نادەوڵەتییەکان". لە ڕووی یاسایی و سیستەمییەوە، پێشمەرگە وەک دامەزراوەیەکی دەستووری (بەپێی ماددەی ١٢١، بڕگەی پێنجەم لە دەستووری ٢٠٠٥) پۆلێن دەکرێت، ئەمەش بەو مانایەیە کە هەر هەوڵێک بۆ داماڵینی چەک یان هەڵوەشاندنەوەی گروپە میلیشیاکان، هێزی پێشمەرگە ناگرێتەوە. ئەم لێدوانە لە کاتێکی هەستیاردا دێت کە فشارە نێودەوڵەتی و ناوخۆییەکان بۆ سنووردارکردنی "چەکی دەرەوەی یاسا" زیادیان کردووە. لایەنی تێوەگلاو لەم هاوکێشەیەدا بریتین لە وەزارەتی بەرگری عێراق، وەزارەتی پێشمەرگە، و هێزە هاوپەیمانەکان. کاریگەریی ئەم دەربڕینە سیاسییە بریتییە لە پێدانی "ڕەوایی نێودەوڵەتی و فیدراڵی" بە مانەوەی پێشمەرگە وەک هێزێکی پارێزەری هەرێم و بەشێک لە سیستەمی بەرگری عێراق. هەروەها، ئاماژەدان بە نەبوونی نیگەرانی لە کشانەوەی هاوپەیمانان نیشاندەری هەوڵێکە بۆ دڵنیاکردنەوەی ناوخۆیی کە هێزە نیشتمانییەکان (سوپا و پێشمەرگە) توانای پڕکردنەوەی بۆشاییە ئەمنییەکانیان هەیە، بەمەرجێک هەماهەنگیی ژووری ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکان لە نێوان هەولێر و بەغداد بەهێزتر بکرێت.
پاشخان: هێزی پێشمەرگە مێژوویەکی درێژی هەیە وەک هێزێکی چەکداری کوردی، بەڵام دوای ساڵی ٢٠٠٣ و نووسینەوەی دەستووری نوێی عێراق، بە ڕەسمی وەک "پاسەوانی هەرێم" ناسێندرا. لە ماوەی دوو دەیەی ڕابردوودا، بەردەوام مشتومڕ لەسەر بودجە، پڕچەککردن و فەرماندەیی ئەم هێزە لە نێوان حکومەتی هەرێم و بەغداد هەبووە. بەتایبەت دوای شەڕی داعش، پێشمەرگە وەک هاوبەشێکی سەرەکیی سوپای عێراق و هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دەرکەوت، بەڵام لەگەڵ بەهێزبوونی گرووپە چەکدارەکانی تر (وەک حەشدی شەعبی و گروپەکانی دەرەوەی چوارچێوەی دەوڵەت)، فشارەکان بۆ یەکخستنی هەموو چەکەکان لەژێر دەستی فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکان زیادیان کردووە.
سەرچاوەکان: [#Baghdad_Forum_2025 #Iraqi_Presidency_Statement #Constitutional_Law_Iraq]
