ناوەڕۆک: مەلا بەختیار، سیاسەتمەداری دیاری کورد، لە پەیامێکی کراوەدا هۆشدارییەکی توندی دا لەبارەی ئەگەری ڕوودانی "کارەساتی چاوەڕواننەکراو" لە خانەقین و ناوچەکانی ماددەی ١٤٠. بەپێی شیکاریی دۆخەکە، چەند خاڵێکی سەرەکی وەک هۆکاری تێکچوونی دۆخەکە دیاریکراون؛ یەکەم، جێبەجێ نەکردنی ماددەی ١٤٠ی دەستوور دوای ١٩ ساڵ لە پەسەندکردنی، کە بووەتە هۆی دروستبوونی بۆشاییەکی یاسایی و سیاسی. دووەم، دەستپێکردنەوەی پڕۆسەی "تەعریبی نوێ" لە ڕێگەی هێنانی عەرەبی هاوردە بۆ سەر زەوییە کشتوکاڵییەکانی جووتیارانی کورد. سێیەم، دەرچوونی فەرمانی دەستگیرکردن بۆ چالاکوانان و سیاسییەکانی خانەقین لەلایەن دادگاکانی دیالەوە، دوای ئەوەی مانگرتنێکی مەدەنییان دژی گۆڕانکارییە ئیدارییەکان ڕاگەیاندبوو. لە ڕووی سیستماتییەوە، ئەم دۆخە نیشاندەری شکستێکی گەورەیە لە "سیستەمی فیدراڵیزم" و "پاراستنی مافی کەمینەکان" لە عێراقدا، کە تێیدا ململانێی نەتەوەیی لە کێڵگە کشتوکاڵییەکان و فەرمانگە ئیدارییەکاندا چڕبووەتەوە. قەبارەی کاریگەریی ئەم تەنگژەیە مەترسی بۆ سەر پێکەوەژیانی ئاشتیانە دروست دەکات و دەبێتە هۆی لاوازکردنی متمانەی سیاسی نێوان هەرێم و بەغدا، بەتایبەت لە کاتێکدا کە ناوچەکە لەبەردەم هەڕەشەی جەنگی هەرێمایەتیدایە. لایەنە تێوەگلاوەکان بریتین لە حکومەتی فیدراڵی، ئەنجومەنی نوێنەران، لایەنە سیاسییەکانی هەرێم و دەسەڵاتی دادوەری، کە داوای لێکراوە دەستبەجێ بڕیاری دەستگیرکردنەکان هەڵبوەشێنێتەوە بۆ ڕێگری لە تەقینەوەی دۆخەکە.
پاشخان: قەزای خانەقین یەکێکە لە ناوچە هەرە هەستیارەکانی ماددەی ١٤٠ کە لە ساڵی ١٩٢١وە ڕووبەڕووی سیاسەتی گۆڕینی دیمۆگرافی بووەتەوە. لە دوای ٢٠٠٣، کورد دەسەڵاتی ئیداریی ناوچەکەی گرتە دەست، بەڵام دوای ڕووداوەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧، دەسەڵاتی کارگێڕی و ئەمنی گەڕایەوە بۆ حکومەتی ناوەندی. ئەم گۆڕانکارییە بووەتە هۆی دووبارە سەرهەڵدانەوەی کێشەی زەوی و زار لە نێوان جووتیارانی کورد و هۆزە عەرەبەکان. نەبوونی یاسای نەوت و گاز و جێبەجێ نەکردنی بڕگەکانی تری دەستوور وەک "ئەنجومەنی فیدراڵی"، ژینگەیەکی لەباری بۆ بەردەوامیی ئەم کێشە مێژووییانە ڕەخساندووە.
سەرچاوەکان: [#Mela_Bakhtiar_Official #Political_Crisis_Report #Article140_Monitoring]
