ناوەڕۆک (ڕێکخراو و فراوانکراو):
وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان لە کۆبوونەوەیەکی نائاسایی و یەکلاکەرەوەدایە بۆ دیاریکردنی چارەنووسی داهاتە نانەوتییەکانی مانگی حوزەیران (شەش). ئەم کۆبوونەوەیە لە ژێر فشارێکی توندی کات و هەڕەشەی دارایی بەغدادا بەڕێوەدەچێت، کە ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر تەمویلی مووچەی گشتی و شایستەی دارایی فەرمانبەرانی گرێبەست دەبێت.
ڕەهەند و وردەکارییەکانی کێشەکە:
١. ئۆلتیماتۆمەکەی بەغدا: حکومەتی فیدراڵ مەرجی داناوە کە دەبێت تا کۆتایی ئەم هەفتەیە بڕی ١٢٠ ملیار دینار وەک پشکی داهاتی نانەوتی ڕادەست بکرێت. لە حاڵەتی پابەندنەبوون، بەغدا پەنا بۆ سیستەمی (مەقاسە - Offset) دەبات، واتە ئەو ١٢٠ ملیارە لەو پارەیە دەبڕێت کە بڕیارە بۆ مووچەی مانگی شەش ڕەوانی هەرێمی بکات.
٢. تەرازووی پێداچوونەوە (میزان موراجەعە): وەزارەتی دارایی خەریکی وردبینی کۆتاییە بۆ ئەوەی بزانێت داهاتی ڕاستەقینەی بەدەستهاتوو چەندە. کێشەکە لێرەدایە کە ئەگەر هەموو بڕە داواکراوەکە بنێرن، هەرێم لە ناوخۆدا تووشی کورتهێنان دەبێت بۆ دابینکردنی خەرجییە پێویستییەکان.
٣. دۆسیەی فەرمانبەرانی گرێبەست: لە هەرێم ٧٨ هەزار فەرمانبەری گرێبەست هەن کە مووچەکانیان تەنها لەسەر داهاتی ناوخۆ دابین دەکرێت. هەر بڕین یان ناردنێکی زۆری داهات بۆ بەغدا، مەترسی ڕاستەوخۆ لەسەر شایستەی دارایی ئەم توێژە و خەرجییە خزمەتگوزارییەکانی تری حکومەت دروست دەکات.
٤. قەبارەی کاریگەری: شکستی ئەم کۆبوونەوەیە یان درەنگکەوتنی ناردنی پارەکە، دەبێتە هۆی دواکەوتنی تەمویلی مووچەی گشتی بۆ هەموو فەرمانبەرانی هەرێم، ئەمەش باری نالەباری بازاڕ و بژێوی خەڵک قورستر دەکات.
پاشخان:
بەپێی یاسای بودجەی فیدراڵی، دەبێت هەرێمی کوردستان ٥٠٪ی داهاتە نانەوتییەکانی بگەڕێنێتەوە بۆ خەزێنەی دەوڵەت. ناکۆکی بەردەوام لەسەر "خەرجییە سیادییەکان" و "داهاتی ڕاستەقینە" هەمیشە وایکردووە ناردنی تەمویلی مووچە لە بەغداوە ڕووبەڕووی ئاستەنگ ببێتەوە. ئەم مانگە کێشەکە قووڵترە چونکە بەغدا جەخت لەسەر بڕی ١٢٠ ملیار دەکاتەوە کە هەرێم بە بڕێکی زۆری دەبینێت.
سەرچاوەکان: [#Internal_Source #Ministry_of_Finance #Financial_Report]