ناوەڕۆک: پەیوەندییە دارایی و سیاسییەکانی نێوان حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێمی کوردستان چوونەتە قۆناغێکی نوێی ئاڵۆزییەوە، کە تێیدا مەلەفی "داهاتە نانەوتییەکان" و "بەڕێوەبردنی دەروازەکان" بووەتە چەقی ململانێکان. بەپێی زانیارییەکانی عەدنان فەیحان، جێگری یەکەمی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق، کێشەی سەرەکی تەنها لە ناردن یان نەناردنی پارەدا نییە، بەڵکو لە "نەبوونی شەفافیەتی سیستەمی"دایە. لایەنی فیدراڵ دوو مەرجی سەرەکی داناوە: یەکەم، جێبەجێکردنی سیستەمی ئەلیکترۆنیی گومرگی (ASYCUDA) لە هەموو دەروازەکانی هەرێم بۆ ڕێگری لە قاچاخ و یەکخستنی پێناسەی گومرگی؛ دووەم، ڕادەستکردنی داهاتە نانەوتییەکان بەپێی بڕگەکانی یاسای بودجە (٢٠٢٣-٢٠٢٥). لە ڕووی ئامارییەوە، کەلێنێکی گەورە لە نێوان چاوەڕوانییەکانی بەغداد و واقیعی دارایی هەرێمدا هەیە؛ لە کاتێکدا داهاتی خەمڵێندراوی نانەوتیی هەرێم بە زیاتر لە ١٢ ترلیۆن دینار دیاریکراوە، بەڵام تەنها ١ ترلیۆن دینار ڕادەستی گەنجینەی فیدراڵ کراوە. ئەم کورتهێنانە گەورەیە وایکردووە دیوانی چاودێری دارایی فیدراڵ گومان بخاتە سەر لیستەکانی مووچە و میکانیزمەکانی خەرجی. لە ڕووی یاساییەوە، بەغداد دەسەڵاتی بەڕێوەبردنی دەروازەکان بە "دەسەڵاتێکی حەصریی فیدراڵی" دەبینێت و جێبەجێنەکردنی سیستەمی ئەلیکترۆنی وەک یاخیبوون لە دەستوور لێکدەداتەوە. دەرەنجامی ئەم چەقبەستووییە ڕاستەوخۆ کار دەکاتە سەر بژێوی مووچەخۆران، چونکە بەغداد ناردنی شایستە داراییەکانی بەستووەتەوە بە "پاکتاوکردنی تەواوەتی" هەژمارە داراییەکان و ڕادەستکردنی دەروازەکان.
پاشخان: ململانێی دارایی نێوان هەولێر و بەغداد مێژوویەکی درێژی هەیە، بەڵام دوای بڕیارەکانی دادگای فیدراڵی لە ساڵی ٢٠٢٢ و ٢٠٢٤ سەبارەت بە نەوت و مووچە، فشارەکان بۆ سەر هەرێم چڕتر بوونەتەوە. یاسای بودجەی سێ ساڵەی عێراق (٢٠٢٣-٢٠٢٥) مەرجی توندی بۆ هەرێم داناوە، لەوانە ڕادەستکردنی ٥٠٪ی داهاتی دەروازە سنوورییەکان و وردبینیی ورد لە لیستی فەرمانبەران. سیستەمی (ASYCUDA) کە بەغداد داوای دەکات، پڕۆژەیەکی نێودەوڵەتییە بۆ ڕێکخستنی بازرگانی کە لە زۆربەی وڵاتانی جیهان پەیڕەو دەکرێت، و بەغداد دەیەوێت لە ڕێگەی ئەم سیستەمەوە کۆتایی بە فرەژمێری و جیاوازی نرخە گومرگییەکان بهێنێت لە نێوان دەروازەکانی هەرێم و ناوەڕاستی عێراق.
سەرچاوەکان: [#Baghdad_Dialogue_Congress #Iraqi_Parliament_Report #Federal_Audit_Data]
