ناوەڕۆک: بەپێی لێدوانی دیلان غەفوور، ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق، پڕۆژەیاسای بودجەی ساڵی 2027 لە قۆناغی پێداچوونەوەدایە لەناو ئەنجوومەنی وەزیرانی فیدراڵ و بڕیارە لە ناوەڕاستی ئەم مانگەدا ئاراستەی ئەنجوومەنی نوێنەران بکرێت، لە کاتێکدا داواکاری و شایستە دارایییەکانی هەرێمی کوردستان هێشتا لەناو دەقەکەدا یەکلایی نەکراونەتەوە. خەمڵاندنە دارایییەکان قەبارەی گشتیی بودجەی فیدراڵی بە 200 بۆ 240 تریلیۆن دینار دیاری دەکەن، لەو چوارچێوەیەشدا حکومەتی هەرێمی کوردستان داوای تەرخانکردنی نزیکەی 29 تریلیۆن دینار دەکات وەک شایستەی دارایی خۆی. بەڵام ڕەشنووسی ئامادەکراو لەلایەن وەزارەتی دارایی فیدراڵەوە، پشکی هەرێمی لەسەر بنەمای ڕێژەی 12.70% جێگیر کردووە، ئەمەش جیاوازییەکی پێکهاتەیی لەگەڵ واقیعی دیمۆگرافی دروست دەکات، بەوپێیەی بەپێی دوایین سەرژمێریی گشتیی دانیشتووان، ڕێژەی دانیشتووانی هەرێم بە 14.14%ی کۆی عێراق تۆمار کراوە (جیاوازییەک بە بڕی 1.44% کە بەهای چەندین تریلیۆن دینار پێکدەهێنێت). لایەنی پەرلەمانی جەخت لەوە دەکاتەوە کە پێویستە پێش هێنانی پڕۆژەکە بۆ پەرلەمان، هەردوو حکومەت لەسەر سێ تەوەرەی سەرەکی بگەنە ڕێککەوتنی سیاسی: دۆسیەی بەرهەمهێنان و هەناردەی نەوت، ڕێکخستنی شایستە دارایییە کەڵەکەبووەکان، و هاوتاسازیی ڕێژەی بودجە لەگەڵ ئامارە نوێیەکانی دانیشتووان؛ ئەمەش لەبەر ئەوەی بەپێی یاسای کارگێڕیی دارایی و پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمان، دەسەڵاتی پەرلەمانتاران بۆ زیادکردنی خەرجییە بنەڕەتییەکان لەناو هۆڵی یاساداناندا سنووردارە و بەبێ ڕەزامەندیی دەسەڵاتی جێبەجێکار ناتوانرێت دەستکاریی بڕگە هەستیارەکان بکرێت.
پاشخان: لە دوای ساڵی 2014ـەوە، دابەشکردنی بودجەی فیدراڵیی عێراق سەرچاوەی سەرەکیی ململانێی سیاسی و دارایی نێوان هەولێر و بەغدا بووە. لە کاتێکدا لە ساڵانی پێش 2014 پشکی هەرێم بە نزیکەی 17% دیاریکرابوو، لە یاساکانی دواتردا، بەتایبەت بودجەی سێ ساڵەی 2023-2025، ڕێژەکە بۆ 12.67% دابەزێندرا بە پاساوی خەمڵاندنی ناڕوونی ژمارەی دانیشتووان. لە دوای ئەنجامدانی سەرژمێریی گشتیی دانیشتووان لە سەرتاسەری عێراق و دەرکەوتنی پێگەی دیمۆگرافیی ڕاستەقینەی هەرێم (14.14%)، لایەنی کوردی هەوڵ دەدات ئەم داتایانە بکاتە بنەمای نوێی یاسایی بۆ داڕشتنەوەی هاوکێشەی دارایی فیدراڵ، هاوکات لەگەڵ مانەوەی کێشەی خەرجیی کۆمپانیا نەوتییەکان و شێوازی ڕادەستکردنی داهاتی نانەوتی.
سەرچاوەکان:
#لیژنەی_دارایی_پەرلەمانی_عێراق #فەرمی
#پەرلەمانی_عێراق #یاسادانان
