ناوەڕۆک: حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ڕاگەیەندراوێکی فەرمیدا ئاشکرای کرد کە دوای ئەنجامدانی سەرژمێریی گشتیی دانیشتووان لە ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤، حکومەتی فیدراڵیی عێراق بە شێوەیەکی تاکلایەنە و بەپێچەوانەی ڕێککەوتنە سیاسی و تەکنیکییە پێشوەختەکان و بڕیارەکانی ئەنجوومەنی وەزیران مامەڵەی لەگەڵ داتاکاندا کردووە. دیارترین خاڵی کێشەدار بریتییە لە دابەزاندنی ڕێژەی دانیشتووانی هەرێمی کوردستان لە ١٤.١٤٪ بۆ ١٢.٦٨٪، کە ئەمەش مەترسییەکی پێکهاتەیی و ڕاستەوخۆ لەسەر کەمکردنەوەی پشکی هەرێم لە یاسای بودجەی گشتیی فیدراڵیی ساڵی ٢٠٢٧ و ساڵانی دواتر دروست دەکات. لە ڕاگەیەندراوەکەدا سێ پێشێلکاریی بنەڕەتی خراونەتەڕوو: یەکەم، ڕاگەیاندنی ئەنجامەکان بەبێ جێبەجێکردنی مەرجی سەرەکیی بەراوردکردنی داتاکان لەگەڵ سەرژمێریی بنەڕەتیی ساڵی ١٩٥٧ لە ناوچە جێناکۆکەکان (ماددەی ١٤٠) و پەراوێزخستنی تیمە هاوبەشەکانی هەرێم. دووەم، دەرکردنی ژمارەی ئاوارە و پەنابەران لە داتای دانیشتووانی هەرێم و تۆمارکردنیان لەسەر پارێزگاکانی دیکەی عێراق، لە کاتێکدا حکومەتی هەرێم بارگرانیی ئابووری، خزمەتگوزاری و ئەمنیی زیاتر لە ٥٠٠ هەزار کەسی ئەو ناوچانەی لە ئەستۆیە. سێیەم، خەرجنەکردنی بڕی ١٣.٨ ملیار دیناری تەرخانکراو بۆ خەرجییەکانی سەرژمێری لە ناوخۆی هەرێم و ڕەتکردنەوەی ڕادەستکردنی داتا خاوەکان (Raw Data) بە دەستەی ئاماری هەرێم بۆ پێداچوونەوە و وردبینی. لە بەرامبەر ئەمەدا، حکومەتی هەرێم بە فەرمی داوای کردووە کە پشکی ١٤.١٤٪ لە پڕۆژەیاسای بودجەی ٢٠٢٧ جێگیر بکرێت، هاوکات هۆشداری دا لەوەی دەستکاریکردنی ئەم ئامارانە لێکەوتەی مەترسیداری لەسەر کەمکردنەوەی شایستە دارایییەکان، پلەکانی دامەزراندنی کەرتی گشتی، بەشەخۆراکی مانگانە و بودجەی خزمەتگوزاریی پارێزگاکانی هەرێم دەبێت.
پاشخان: پرۆسەی سەرژمێریی گشتی لە عێراق بە یەکێک لە هەستیارترین دۆسیە سیاسی، ئابووری و نەتەوەیییەکان دادەنرێت و لە دوای ساڵی ١٩٨٧ـەوە (لە هەرێمی کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧ـەوە) بەهۆی گرژییە نەتەوەیییەکان و کێشەی ناوچە جێناکۆکەکان ئەنجام نەدرابوو. پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجەی گشتیی عێراق لە دوای ساڵی ٢٠٠٥ لەسەر بنەمای ١٧٪ جێگیر کرابوو، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٨ بە بڕیاری حکومەتی عێراق و بە پاساوی خەمڵاندنی ژمارەی دانیشتووان بۆ نزیکەی ١٢.٦٧٪ کەمکرایەوە و دواتر لە یاسای بودجەی سێ ساڵەدا بۆ نزیکەی ١٤٪ بەرزکرایەوە. هەرێمی کوردستان لە سەرژمێرییەکەی ٢٠٢٤ تەنیا بە مەرجی هاوبەشیکردن لە چاودێری، بەراوردکردن بە تۆماری ١٩٥٧ بۆ ڕێگری لە گۆڕینی دیمۆگرافی، و بەکارهێنانی سەرژمێری تەنیا بۆ مەبەستی گەشەپێدان نەک یەکلاکردنەوەی سنوورەکان بەشداریی کردبوو.
سەرچاوەکان: #ڕاگەیەندراوی_حکومەتی_هەرێمی_کوردستان #وەزارەتی_پلاندانانی_عێراق
