ناوەڕۆک: بەپێی لێدوان و هەڵسەنگاندنە فەرمییەکانی دانا عەبدولکەریم، وەزیری ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێبوونی حکومەتی هەرێمی کوردستان، دەرخستە و نەخشەی تەلارسازی و ئەندازیاریی پڕۆژەی ستراتیژیی ڕاکێشانی هێڵی ئاسنین تا ساڵی ٢٠٢٣ بە تەواوەتی کۆتایی پێهێنراوە، بەڵام بەهۆی پەیکەربەندیی نالەباری خەرجییە گشتییەکانەوە جێبەجێکردنی پڕۆژەکە ڕاگیراوە. بەگوێرەی هێڵکارییە تەکنیکییەکان، درێژایی تۆڕەکە ١١٠٠ کیلۆمەترە و تەواوی پارێزگا و ناوەندە پیشەسازی و بازرگانییەکانی هەرێم لە دەروازەی سنووریی ئیبراهیم خەلیل لە باکوورەوە (هاوسنوور لەگەڵ تورکیا) تاوەکو دەروازەی نێودەوڵەتیی پەروێزخان لە باشووری ڕۆژهەڵات (هاوسنوور لەگەڵ ئێران) پێکەوە دەبەستێتەوە.
تێچووی گشتیی ئەم پڕۆژە ژێرخانییە بە زیاتر لە ١٠ ملیار دۆلاری ئەمریکی خەمڵێندراوە. لە چوارچێوەی دانوستانە نێودەوڵەتییەکاندا مۆدێلی وەبەرهێنانی هاوبەش داڕێژرابوو، کە تێیدا کۆنسێرتیۆمێکی کۆمپانیا بیانییەکان ئامادەیی خۆیان نیشاندابوو بە قەبارەی ٨٥٪ی تێچووی سەرمایەیی پڕۆژەکە دابین بکەن لە بەرامبەر وەرگرتنی ئیمتیازی بەگەڕخستن و داهاتە داراییەکانی بۆ ماوەیەکی دیاریکراو (مۆدێلی BOT)، بە جۆرێک کە تەنها ١٥٪ی تێچووەکە (بڕی نزیکەی ١.٥ ملیار دۆلار) دەکەوتە ئەستۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان. سەرەڕای کەمبوونەوەی قەبارەی پابەندییە داراییەکە بۆ حکومەت، هۆکاری بنەڕەتیی جێبەجێنەکردنی پڕۆژەکە پەیوەستە بە قەیرانی نەختینە و پەیڕەوکردنی سیاسەتی ڕاگرتنی خەرجییە سەرمایەییەکان، لەبەر ئەوەی تەواوی سەرچاوە داراییە بەردەستەکانی هەرێم ئاراستەی خەرجییەکانی بەکاربردن بەتایبەت دابینکردنی مووچەی کەرتی گشتی کراون. ئەم دۆخە بووەتە هۆی بەردەوامیی پشتپێبەستنی تەواوی بازرگانیی ترانزێت بە ڕێگەوبانی وشکانی، کە زیانی ژێرخانی، بەرزبوونەوەی تێچووی گواستنەوە و لەدەستدانی پێگەی ترانزێتی نێودەوڵەتیی لێ دەکەوێتەوە.
پاشخان: هەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٤ەوە دوای بڕینی بەشەبودجەی لەلایەن بەغداوە، شەڕی داعش و دابەزینی نرخی نەوت، ڕووبەڕووی قەیرانێکی قووڵی دارایی بووەتەوە کە بووە هۆی کەمبوونەوەی توندی خەرجییە وەبەرهێنەرییەکان. پەیکەربەندیی دارایی هەرێم بە شێوەیەکی سەرەکی پشتی بە داهاتی نەوتی سەربەخۆ دەبەست، کە بەهۆی ڕاگرتنی هەناردەکردنی نەوت لە ئاداری ٢٠٢٣ەوە زیاتر تووشی ئیفلیجی بوو. هێڵی ئاسنین وەک پرۆژەیەکی هاوبەشی هەرێمی و دەستپێشخەرییەک بۆ بەستنەوەی کەنداو بە ئەورووپا (هاوتەریب لەگەڵ پرۆژەی "ڕێگەی گەشەپێدان"ی عێراق) پێشتر تاوتوێ دەکرا، بەڵام زاڵبوونی قەیرانی دابینکردنی مووچە هەمیشە بووەتە هۆی وەلاوەنانی پڕۆژە گەورەکانی ژێرخان.
سەرچاوەکان: #وەزارەتی_ئاوەدانکردنەوە_و_نیشتەجێبوون #لێدوانی_فەرمی
