ناوەڕۆک: لە چوارچێوەی ڕێکخستنەوەی سیستەمی وەزیفەی گشتی و چەسپاندنی ئاسایشی کاری کەرتی حکومی، وەزارەتی دارایی عێراق بە فەرمی دەقی جێگیرکردنی فەرمانبەرانی گرێبەست و کرێکارانی ڕۆژانەی لەسەر میلاکی هەمیشەیی خستە نێو ڕەشنووسی پڕۆژەیاسای بودجەی گشتیی فیدراڵی. لیژنەی دارایی لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق ئاشکرای کرد کە ئەم ڕێکارە بە شێوەیەکی یەکسان و بێ جیاوازی سەرجەم فەرمانبەرانی گرێبەست لە دامودەزگاکانی حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە، بەمەش دەبێتە یەکەم هەنگاوی لەو جۆرە کە پرسی میلاکی هەرێم بە هاوتەریبی ناوەند یەکلایی بکاتەوە. بەپێی داتاکانی وەزارەتی دارایی، ئەم بڕیارە پاش تەواوبوونی پرۆسەی سەرژمێریی ئاماری و هەڵسەنگاندنی تێچووی دارایی هاتووە و بابەتەکەی لە چوارچێوەی دروشمی سیاسییەوە گواستووەتەوە بۆ پابەندییەکی یاسایی کە لە کاتی دەنگدان لەسەر یاسای بودجەدا دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.
لە ڕوانگەی ستراتیژی، دارایی و سیستەمییەوە، ئەم هەنگاوە چەندین لێکەوتەی قووڵی هەیە: یەکەم، زیادکردنی قەبارەی خەرجییەکانی بەکاربردن (النفقات التشغيلية) لە بودجەی گشتیدا لە ڕێگەی گۆڕینی گرێبەستە کاتییەکان بۆ پابەندیی داراییی هەمیشەیی و خانەنشینی لەسەر شانی دەوڵەت؛ دووەم، پتەوکردنی زیاتری پەیوەندیی ئیداری و دارایی نێوان فەرمانبەرانی هەرێم و وەزارەتی دارایی فیدراڵ، کە ئەمەش هەنگاوێکی دیکەیە بەرەو ناوەندگەرێتیی سیستەمی مووچە و میلاک لە عێراقدا؛ سێیەم، کەمکردنەوەی بەرچاوی مەترسیی ناڕەزایەتییە جەماوەرییەکان و مانگرتنی سەرتاسەری لە کەرتە هەستیارەکانی وەک پەروەردە، تەندروستی و شارەوانییەکان کە ساڵانێکە بەهۆی نادیاریی چارەنووسی گرێبەستەکانەوە ڕوودەدەن.
پاشخان: دۆسیەی فەرمانبەرانی گرێبەست لە عێراق و هەرێمی کوردستان لە ماوەی زیاتر لە دەیەیەکدا یەکێک بووە لە ئاڵۆزترین دۆسیە داراییەکان؛ لە دوای ساڵی ٢٠١٤ و بەهۆی قەیرانی دارایی، شەڕی داعش و دابەزینی نرخی نەوت، دامەزراندنی هەمیشەیی ڕاگیرا و پەنا بۆ دامەزراندنی سەدان هەزار کەس لەسەر بنەمای گرێبەست، وانەبێژ و کرێی ڕۆژانە برا بەبێ دەستەبەرکردنی مافەکانی خانەنشینی. لە بەغدا بڕیاری ژمارە ٣١٥ لە ساڵی ٢٠١٩ بۆ ڕێکخستنی ئەم دۆخە دەرکرا، بەڵام جێبەجێکردنی تەواوەتی بەهۆی بارگرانیی دارایی پەکخرابوو؛ لە کاتێکدا لە هەرێمی کوردستان زیاتر لە ٣٠ هەزار مامۆستای وانەبێژ و هەزاران فەرمانبەری دیکەی گرێبەست لە چاوەڕوانیی گۆڕینی دۆخی یاسایی خۆیاندا بوون، کە یەکخستنی ئەم دۆسیەیە لە یاسای بودجەی فیدراڵیدا گەورەترین هەنگاوی ڕێکخستنەوەی کارگێڕیی هاوبەشە لە مێژووی دوای ٢٠٠٣دا.
سەرچاوەکان: #وەزارەتی_دارایی_عێراق #لیژنەی_دارایی_پەرلەمان #پڕۆژەیاسای_بودجە
